Hafif çelik panel kuralları 2027: 0,9 mm dikme, 625 mm aralık ve kuşak

Panel, hafif çelik binanın üretim birimidir. Yönetmeliğin Bölüm 6'sı panel tasarımını Bölüm 4 (yapısal elemanlar) ve Bölüm 8 (birleşimler) üzerine kurar; panellerin yatay yük taşıma kapasitesini ise TBDY 2018 Bölüm 10 hükümlerine bağlar. Yani iki metin burada birlikte çalışır.

Bu kesitlerin dışında üretilen dikme ve başlıkların hesap yükünü güvenle taşıdığı deneysel ya da analitik olarak gösterilmelidir. Yeni metin bu alternatif yolu kapatmıyor, ama sorumluluğu üreticiye veriyor.

Bina yüksekliği 10,5 metrenin üzerindeyse tüm taşıyıcı dikmelerde etki/kapasite oranı en fazla 0,90 olur. Daha alçak binada oran 1'e kadar çıkabilirken, yüksek binada her dikmede yüzde onluk bir pay bırakılır. Kat adedi artarken kesit seçimini doğrudan etkileyen bir kuraldır.

Prefabrik panel sistemlerinde ara dikmeler taşıyıcı nitelikte değilse, bu sistemler sınırlı sünek olarak değerlendirilir. Bu cümle sistemin süneklik sınıfını, dolayısıyla hesap katsayılarını değiştirdiği için tasarım başında netleşmelidir.

Yalnızca tam kat yüksekliğindeki taşıyıcı panel bölümlerinin kesme kuvveti karşılama kapasitesine sahip olduğu kabul edilir ve her bölümde kenar dikmelerinde çekme kuvveti aktarma ankrajı kullanılır. Toplam taşıma kapasitesinde genişliği en az 30 cm olan ve h/l ≤ 4 koşulunu sağlayan panellerin katkısı alınır; oran 2 ile 4 arasındaysa birim boy kayma dayanımı 2l/h ile çarpılır.

Panellerin yatay yük altında taşıyıcı özellikte olması için ya kaplama (OSB, kontrplak, alçı levha, çelik sac) ya da çapraz eleman kullanılır. Çapraz elemanlar panel üst ve alt başlık elemanları arasında sürekli ve tek eleman olarak yerleştirilir; uçları başlıklarla birlikte dikme elemanlarına da bağlanır. Şekil 6.4 bu kuralı X şerit çaprazlı panel üzerinde gösterir.

Yatay yük hesabı her iki doğrultuda yapılır: her kata etki eden yatay yük, o kattaki etkin panel uzunluğuna bölünür ve TBDY Bölüm 10'daki birim kapasiteyle karşılaştırılır. Etkin panel uzunluklarına göre dış merkezlikten kaynaklanan ilave yatay kesme kuvvetleri de hesaplanır. Panel sistemi Bölüm 4.11'deki diyafram modelleme esasıyla çözülüyorsa, çaprazlardan elde edilen eksenel kuvvetlerle yatay yük hesaplanıp birim metredeki kapasite bu değerlere göre kontrol edilir.

Dikme elemanlarının burkulma boyunu kısaltmak için kuşak kullanılır. Kuşak dikmeye iki yöntemle bağlanabilir: kuşak ucu dikmeye doğru bükülüp kesit başlığı içine vidalanır ya da kuşak gövdesi genişliğinde kesilip kesit başlığına doğru kıvrılan kulakçıklarla dikmeye vidalanır. Her iki yöntemde geometrik koşullar aynıdır:

Burada d kullanılan vidanın karakteristik çapıdır. Tablo 10.1'in 5.4 maddesi ayrıca kuşakların panel yüksekliğinin yarısını geçmeyecek şekilde yerleştirilip yerleştirilmediğini sorar.

Metin az görülen bir konuya da değinir. Hafif çelik duvar panelleri, sabitlenecek mutfak dolabı, vestiyer ve benzeri donatıların yüklerini taşıyacak şekilde tasarlanır. Dolap hizalarında güçlendirilmiş duvar şeridi için ek çelik profil, ahşap ya da OSB takviye levhası veya benzeri taşıyıcı düzenleme yapılır. Duvara asılı dolap yükleri en az 0,5 kN/m yatay çizgisel yük olarak alınır, dikme eksenine olan eksantirisiteden kaynaklı eğilme etkisi de hesaba girer.

Pratikte bu, mutfak planının panel üretiminden önce kesinleşmesi demektir. Dolap yeri sonradan değişirse dikmeye hesapta olmayan bir eğilme gelir.

Bölüm 6 birbirine dik iki taşıyıcı duvarın tipik detayını Şekil 6.6'da, köşe bağlantısını Şekil 6.7'de, taşıyıcı duvarın döşeme bağlantısını Şekil 6.8'de verir. Alternatif kesit geometrilerine sahip profillerin kullanımı da mümkündür. Bu şekiller örnektir; projede kullanılacak birleşim kendi hesabıyla seçilir.

Dikme aralığı, kesit, kuşak ve çapraz programda kullanıcının panel ayarıyla kurulur. Program taşıma gücü ve yönetmelik uygunluğu denetimi yapmaz; kesitin ve aralığın bu sınırlara uyduğunu kullanıcı kontrol eder. Kesit kütüphanenizi ve varsayılan panel ayarlarınızı 2027 öncesinde gözden geçirin.