Kısa cevap
2027 hafif çelik yönetmeliği Bölüm 7, döşemeyi taşıma gücü, sehim, titreşim ve diyafram davranışıyla birlikte ele alır. Genel kullanımda en büyük sehim L/200'dür. Döşeme doğal frekansı en az 8 Hz, kiriş açıklık/derinlik oranı en çok 18 olur. Bu koşullar sağlanamazsa kiriş aralıkları sıklaştırılır ve köprü elemanları kullanılır.
Kısaca
- Genel kullanımda en büyük sehim L/200, yalnız hareketli yükte L/250.
- Döşeme doğal titreşim frekansı en az 8 Hz olur.
- Kiriş açıklık/derinlik oranı en çok 18'dir.
- h/t > 180 ya da kesme gerilmesi %80'i aşarsa gövde ara rijitleştiricisi gerekir.
- Boşluk %3'ü aşarsa döşeme kabuk eleman olarak modellenir.
Bu yazıda
Giriş
Hafif çelik döşemede çoğu zaman kapasite değil konfor sınırlayıcıdır. Kiriş yükü taşır, ama yürürken sallanır ya da bitişi çatlatır. Yönetmeliğin Bölüm 7'si bu yüzden taşıma kapasitesi, sehim, titreşim ve bağlantıyı aynı başlıkta toplar. Malzeme için Bölüm 2'deki alt sınırlar burada da geçerlidir.
Sehim sınırları neler?
Kısa ve uzun vadeli sehimler kullanım amacına uygun olarak Tablo 7.1'e göre kontrol edilir. Sehim kontrollerinde Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik'in (ÇYTHYE 2018) Bölüm 15.1'indeki yük birleşimleri esas alınır.
| Eleman ya da kullanım durumu | En büyük sehim |
|---|---|
| Genel kullanım (döşeme, kiriş) | L/200 |
| Sadece hareketli yük altında | L/250 |
| Dolgu duvarlarını ya da kırılgan kaplamayı taşıyan | L/300 |
| Süneklik göstermeyen elemanlara oturan döşeme | L/360 |
| Tek katlı yapılarda dikme başı yatay ötelenme | H/300 |
| Çok katlı yapılarda her kat yüksekliği için | Kat yüksekliği / 300 |
| Çatı kirişleri (yalıtımsız, kırılgan olmayan) | L/250 |
| Çatı kirişleri (kırılgan kaplama taşıyan) | L/300 |
Titreşim için ne isteniyor?
Bina kullanım amacına bağlı olarak titreşimlerin kullanıcı konforunu olumsuz etkilememesi esastır. Yönetmelik bu kapsamda üç şey ister: döşeme sistemi sonlu eleman modeliyle analiz edilir, döşeme doğal titreşim frekansı en az 8 Hz olur ve kirişlerin açıklık/derinlik oranı 18'den büyük olmaz.
Bu koşullar sağlanamıyorsa titreşimin sınırlandırılması için kiriş aralıkları 40 cm'den az olacak şekilde düzenlenir ve kirişler arasında en az iki adet köprü elemanı kullanılır. Trapez sac kaplamalı döşemelerde sac en fazla 15 cm aralıklarla kirişlere vidalanır. Titreşimi azaltmak için kaplama altına akustik yalıtım keçesi, kauçuk levha ya da viskoelastik tabaka da yerleştirilebilir.
Gövde ara rijitleştiricisi ne zaman gerekir?
Döşeme kirişlerinin uç bölgelerinde yerel gövde buruşması oluşabilir. Yönetmelik buna karşı gövde ara rijitleştirici levhaları koşullara bağlar:
- Gövde yüksekliği/kalınlığı oranı h/t > 180 olan elemanlarda bulunur.
- Oluşan kesme gerilmesi tasarım kesme dayanımının %80'ini aşıyorsa zorunludur.
- Et kalınlığı en az gövde elemanının kalınlığı kadardır.
- Gövdeye cıvata bağlantısıyla monte edilir.
- Rijitleştiriciler arası mesafe s ≤ 4h ya da s ≤ 500 mm değerlerinden küçüğüdür.
- En küçük genişliği 2 cm'dir.
Platform ve balon iskelet farkı önemli mi?
Döşeme sisteminin duvarlarla birleşiminde platform ve balon iskelet sistemi kullanılabilir. Balon iskelet kullanılıyorsa döşeme kirişinden dikmeye yük aktarımında eksantirisiteden kaynaklı eğilme etkisi dikme hesaplarında dikkate alınır. Yani seçim yalnız montaj kolaylığı değil, dikmenin hesabını da değiştirir.
Diyafram koşulları neler?
Yapının genel stabilitesi için yatay yükler döşemeler üzerinden rijit diyafram etkisiyle aktarılır. Bölüm 7 TBDY'deki D katsayısını, bağlantı hesabını ve aktarma elemanlarını yineler. %3 boşluk sınırı aşıldığında döşeme kabuk eleman olarak modellenir ve yük aktarım mekanizması gösterilir. Kiriş oturması en az 40 mm'dir.
Konunun devamıDöşeme ve çatı diyaframı: duvar çaprazına yükü kim getirir?Bağlantılar ve çatı için ek kurallar
Bölüm 7.6 döşeme elemanlarının birbiriyle ve ana taşıyıcılarla bağlantılarının kesme ve moment aktarımını sağlayacak şekilde Bölüm 8'e göre tasarlanmasını ister. Kaplama elemanları ile çelik profiller arasındaki bağlantı detayları kesme kuvveti aktarımı açısından ayrıntılandırılır. Blokaj ve çapraz bağlama elemanları döşeme sistemine rijitlik kazandırır. En üst kaplamada çatı altı stabilitesinin sağlanması için gerekli rijitliğin çapraz elemanlar ya da ilave kirişlerle sağlanması zorunludur.
QSteelCAD'de döşeme için neye bakılmalı?
Program sehim ya da titreşim hesabı yapmaz. Kiriş açıklığı, aralığı ve kesit modelden okunabilir; hesabı proje mühendisi yapar. Otomatik Çatı'da kurulan tavan panellerinde aralıkları kendi ayarınızdan kontrol edin.
Sık sorulanlar
Hafif çelik döşemede sehim sınırı nedir?
Genel kullanımda L/200, yalnız hareketli yükte L/250. Kırılgan kaplama taşıyorsa L/300, süneklik göstermeyen elemanlara oturuyorsa L/360'tır.
Hafif çelik döşeme titreşim frekansı en az kaç olmalı?
Yönetmelik döşeme doğal titreşim frekansının en az 8 Hz olmasını ister.
Döşeme kirişi oturması en az kaç mm?
40 mm. Bu değer TBDY 2018 10.5(e) ve 2027 yönetmeliğinde aynıdır.
Kiriş aralığı en fazla ne kadar olur?
Yönetmelik genel bir aralık vermez; titreşim koşulları sağlanamıyorsa kiriş aralıklarının 40 cm'den az olmasını ve en az iki köprü elemanı kullanılmasını ister.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir; proje hesabı, mühendis onayı ya da resmî metin yerine geçmez. Madde ve değerler yazının tarihindeki metinlerden okunmuştur.
