---
url: https://qsteelcad.com/sozluk
language: tr
alternate: https://qsteelcad.com/en/glossary
updated: 2026-11-06
publisher: RENMAE Teknoloji ve Yazılım LTD. ŞTİ.
---

# Hafif çelik ve rollform sözlüğü

Hafif çelik yapı tasarımı ve üretiminde geçen terimlerin kısa tanımları, QSteelCAD'deki karşılıklarıyla.

## Yük yolu

Yatay ya da düşey kuvvetin uygulandığı yerden zemine kadar geçtiği eleman ve bağlantıların sırası. Zincirin tek halkası eksikse sistem tamamlanmış sayılmaz.

## Çaprazlı panel

Yatay yükü çapraz elemanlarla taşıyan hafif çelik duvar paneli. TBDY 2018 bu sistemi Süneklik Düzeyi Sınırlı sayar.

## Kaplamalı panel

Yatay yükü vidalarla bağlanmış levha kaplamayla taşıyan hafif çelik duvar paneli. Kaplamanın taşıyıcı sayılması için dikme aralığı en çok 625 mm olur.

## X şerit çapraz (Şerit çapraz, strap bracing)

Panel yüzeyine köşeden köşeye bağlanan iki düz çelik şerit. Yalnız çekmede çalışır; yük yönü değişince karşı şerit görev alır.

## K çapraz (K bracing)

Panel gözüne yerleştirilen C profil diyagonallerin K biçimli düzeni. Çekme ve basınç taşır; burkulma ve düğüm kontrolü ister.

## Kenar dikmesi (Chord stud)

Taşıyıcı panel bölümünün ucundaki dikme. Çapraz ya da kaplamadan gelen çekme ve basıncı taşır, ankraja bağlanır.

## Kuşak (Noggin, bridging)

Dikmeler arasına bağlanan, dikmenin burkulma boyunu kısaltan yatay eleman. Binanın yatay yükünü taşımak için değil, dikmeyi tutmak için vardır.

## Hold-down (Çekme kuvveti aktarma elemanı)

Panel ucundaki kenar dikmesinde oluşan çekme kuvvetini alttaki yapıya aktaran bağlantı.

## Kesme ankrajı (Kayma ankrajı)

Panel tabanındaki yatay kuvveti temele aktaran bağlantı. Adedi aktarılacak kesme kuvvetinden hesaplanır.

## Gusset levhası (Bağlantı levhası)

Çapraz elemanın kuvvetini dikme ve başlıklara dağıtan köşe levhası.

## Diyafram

Döşeme ya da çatının kendi düzlemindeki yatay kuvveti toplayıp yatay yük taşıyan duvarlara aktaran levha davranışı.

## Boyuna aktarma elemanı (Kolektör)

Diyaframdaki kuvveti yatay yük taşıyan panele toplayan ya da başlık kuvvetini taşıyan hat.

## Dış merkezlik (Eksantrisite)

Kuvvetin eleman ekseninden uzakta etkimesi. Tek yüzlü şeritte T·e momenti dikme hesabına girer.

## Net enkesit

Delikler çıkarıldıktan sonra kalan kesit alanı. Çapraz bağlantısında net enkesit dayanımı kontrol edilir.

## Dayanım fazlalığı katsayısı (D)

Çaprazın bağlandığı elemanları ve ankrajları büyütülmüş kuvvete göre boyutlandıran TBDY katsayısı.

## Geçici payanda

Paneli kalıcı yatay yük sistemi tamamlanana kadar ayakta tutan eğik montaj desteği. Kalıcı çapraz değildir.

## Gerdirici

Şerit çaprazı gerilim altında sabitlemek için kullanılan montaj elemanı.

## Hafif çelik (LGS, soğuk şekillendirilmiş çelik (CFS))

İnce çelik saçtan soğukta şekillendirilmiş profillerle kurulan yapı sistemi. Duvar, çatı ve döşeme taşıyıcıları bu profillerden oluşur.

## Rollform (Rulo şekillendirme)

Çelik şeridin sıralı makaralardan geçerek profil şeklini aldığı üretim hattı. Hat boyunca sıralı istasyonlar delik açar, kertme yapar, yassılaştırır ve sonunda profili keser.

## .bde dosyası

Rollform hattının okuduğu üretim dosyası. Her satır bir profili tarif eder: adı, boyu ve işlem konumları. QSteelCAD kesit başına bir .bde ve bir CSV yazar.

## Makine profili

Bir rollform hattının hangi işlemleri yapabildiğini tanımlayan ayar. QSteelCAD'de Rollform-80, 90, 140, 200 ve 300 hazır gelir; profilin desteklemediği işlem satıra yazılmaz.

## İstasyon

Rollform hattında tek bir işlemi yapan birim. QSteelCAD'de H, F, N, S, S2 ve S3 istasyonları her makine profilinde ayrı açılıp kapanır.

## Panel

Profillerden oluşan, üretilip şantiyede kurulan duvar, çatı ya da tavan parçası. QSteelCAD panelleri DXF planından kurar.

## Dikme (Stud)

Duvar panelindeki düşey taşıyıcı profil. Dudaklı C kesitlidir; panelin asıl taşıyıcı dokusunu oluşturur.

## Başlık (Track)

Duvar panelinin altında ve üstünde dikmeleri bağlayan dudaksız U profil.

## Lento (Lintel)

Kapı ya da pencere boşluğunun üstündeki yatay eleman. Üstten gelen yükü boşluğun iki yanındaki dikmelere aktarır.

## Köşe çaprazı

Duvar paneli köşelerine eklenen çapraz eleman. QSteelCAD'de Yok, Zikzag ya da K seçilir; çapraz duvar çeliğini artırır, yeterliliği proje mühendisinin onayındadır.

## Makas (Truss)

Çatıyı taşıyan kafes eleman. QSteelCAD'de Otomatik Çatı makasları aralığa göre yerleştirir ve oluşturmadan önce sayısını gösterir.

## Girder makas

Birleşimdeki diğer makasları taşıyan makas. QSteelCAD böyle birleşimlerde mühendis onayı gerektiğini ayrıca bildirir.

## Kırma çatı (Hip roof)

Dört yana eğimli çatı biçimi. Otomatik Çatı'da uç tipi yarım makaslı ya da kesik makaslı seçilir.

## Beşik çatı (Gable roof)

İki yana eğimli çatı biçimi. Otomatik Çatı'nın kurduğu biçimlerden biridir.

## Kertme (Notch, n:)

Birleşim için profilin gövdesinde ya da başlığında açılan kesik. .bde satırında n: alanına yazılır.

## Yassılaştırma (Flatten, f:)

Bağlantı için profilde düzleştirilen bölge. .bde satırında f: alanına yazılır.

## Köşeleme (Swage, w:)

Profilde kesitin daraltıldığı işlem. .bde satırında w: alanına yazılır.

## Tesisat deliği (s:, l:)

Profilde açılan küçük ya da büyük servis deliği. .bde satırında s: ve l: alanlarına yazılır.

## DXF

CAD çizimlerini programlar arasında aktarmak için kullanılan dosya biçimi. QSteelCAD DXF planı okur; DWG okumaz, dosyanın DXF olarak kaydedilmesi gerekir.

## Metraj (Takeoff)

Yapıdaki malzeme miktarlarının listesi. QSteelCAD metrajı net alan, fire oranı ve birim fiyatla hesaplar; fiyatı girilmemiş malzemede fiyat uydurmaz.