--- url: https://qsteelcad.com/blog/hafif-celik-malzeme-kurallari-2027 language: tr alternate: https://qsteelcad.com/en/blog/light-steel-material-rules-2027 updated: 2026-11-06 publisher: RENMAE Teknoloji ve Yazılım LTD. ŞTİ. --- # Hafif çelik malzeme kuralları 2027: 250 MPa, DX yasağı ve vida koşulları 1 Ocak 2027'den sonra hangi sacı, hangi kalınlıkta, hangi vidayla kullanabilirsiniz? Yönetmeliğin Bölüm 2 ve 3'ünü bobin alımı gözüyle okuduk. ## Kısa cevap 2027 hafif çelik yönetmeliğine göre soğuk şekillendirilmiş elemanlarda en küçük akma gerilmesi 250 MPa, kopma/akma oranı en az 1,08 olur. Sac kalınlığı 0,45 ile 4 mm arasındadır ve DX51D ile DX57D türü çelikler taşıyıcı dikmede kullanılmaz. Aşık, cephe kuşağı ve taşıyıcı olmayan dikmede akma 220 MPa olabilir. ## Kısaca - En küçük akma gerilmesi 250 MPa; TBDY 2018'de 235 MPa idi. - DX51D ile DX57D türü çelikler taşıyıcı dikmede kullanılmaz. - Sac et kalınlığı 0,45 ile 4 mm arasındadır. - Kopma birim uzaması %10 ise normal sünek, %16 ise yüksek sünek malzeme sayılır. - Malzeme koşulları deneyle kontrol edilir ve sonuçlar tasarım raporuna eklenir. Hafif çelikte tasarım hesabı sac kalitesinden başlar. Bobin yanlışsa üstüne kurulan her hesap yanlıştır. Yeni yönetmeliğin Bölüm 2'si malzemeyi, Bölüm 3'ü enkesiti tanımlar ve iki bölüm birlikte satın alma listenizin taslağını oluşturur. ## Hangi sac kullanılabilir? Soğuk şekillendirilmiş çelik elemanların imalatında TS EN 10346 standardına uygun çelik yassı mamuller kullanılır. Sacın et kalınlığı 0,45 mm ile 4 mm arasında olur ve elemanlar şekillendirme makinelerinde bükülerek üretilir. TBDY 2018 bu aralığı 0,45 ile 16 mm olarak veriyordu; yeni metin hafif çeliği daha dar tanımlıyor. Sıcak haddelenmiş çelik gerektiğinde TS EN 10025 uyarınca belirlenmiş malzeme kullanılır. ## Hangi mekanik özellikler isteniyor? | Özellik | Sınır | Madde | | --- | --- | --- | | En küçük akma gerilmesi | 250 MPa | Bölüm 2 (a) | | Kopma / akma oranı | En az 1,08 | Bölüm 2 (b) | | Kopma birim uzaması, normal sünek | En az %10 | Bölüm 2 (c) | | Kopma birim uzaması, yüksek sünek | En az %16 | Bölüm 2 (c) | | Normal sünek malzemenin kullanım yeri | Aşık, cephe kuşağı, taşıyıcı olmayan dikme | Bölüm 2 (d) | | Bu elemanlarda en küçük akma | 220 MPa olabilir | Bölüm 2 (d) | Yönetmeliğin (e) bendi önemlidir: bu koşulların tamamının sağlandığı deneylerle kontrol edilir ve deney sonuçları tasarım raporuna eklenir. Yani sertifika dosyası projeden ayrı bir evrak değil, raporun parçasıdır. ## DX51D neden taşıyıcı dikmede kullanılamıyor? Metin açıkça söyler: hafif çelik bina imalatında DX51D, DX52D, DX53D, DX54D, DX55D, DX56D ve DX57D türü çelikler taşıyıcı dikmelerde kullanılmayacaktır. Bu aile şekillendirme amaçlı çeliklerdir, yapısal hesap için bir akma alt sınırı garanti etmek üzere seçilmez. Yapısal sınıflar kendi isimlerinde akma değerini taşır (S250GD gibi). Yönetmelik kalite adı önermez; sınırı akma gerilmesi, oran ve uzamayla koyar. Hangi sınıfın kullanılacağı projeyle belirlenir. Depoda aynı kalınlıkta iki bobin duruyorsa, hattın başındaki kişinin bu farkı görmesi gerekir. ## Vida için hangi koşullar var? Birleşimlerde matkap uçlu vidalar ya da bulonlar kullanılır. Vidalar ASTM C1513 ya da eşdeğer standartlara göre yapılan deneylerde Tablo 2.1'deki değerleri sağlar: | Uluslararası No. | Çap (mm) | En küçük tork (Nm) | Yüzey sertliği | Çekirdek sertliği | | --- | --- | --- | --- | --- | | 6 | 3,5 | 2,7 | C 50 | C 32 | | 8 | 4,2 | 4,7 | C 50 | C 32 | | 10 | 4,8 | 6,9 | C 50 | C 32 | | 12 | 5,5 | 10,4 | C 50 | C 32 | | ¼" | 6,3 | 16,9 | C 50 | C 32 | Bölüm 2'nin (i) bendi vida imalatçısının verdiği karakteristik çekme ve kesme dayanımlarının deneyle doğrulanıp belgelenmesini ister. Tablo 10.1'in 1.4 maddesi de bu koşulları kontrol listesine alır. ## Enkesit için hangi sınırlar var? Bölüm 3 başlık genişliği/et kalınlığı, gövde yüksekliği/et kalınlığı ve kenar rijitleştirici uzunluğu/et kalınlığı oranlarının sınırlarını Tablo 3.1'de verir. Bunun yanında kenar rijitleştiricilerin etkin katkısı için iki koşul ekler: - 0,20 ≤ c/b ≤ 0,60 ve 0,10 ≤ d/b ≤ 0,30. - c/b < 0,20 ya da d/b < 0,10 ise kenar rijitleştiricinin katkısı göz ardı edilir. - c/b > 0,60 ya da d/b > 0,30 ise etkin enkesit Bölüm 4.9 ve 4.10'a göre hesaplanır, Bölüm 1.3'e göre deneyle doğrulanır. - C ve Σ profillerde başlık genişliği en az 30 mm; kaplama vidalanabilsin diye. - U profillerde başlık genişliği en az 20 mm. > Dudak ve başlık ölçüsü görsel ayar değildir, kesitin taşıma gücüdür. Profil kataloğunuzdaki ölçüler bu oranlarla karşılaştırılmalıdır. ## Bobin alırken neye bakılır? 1. Çelik türü DX ailesinden mi, yapısal sınıftan mı? 2. Mill-test sertifikasında akma gerilmesi 250 MPa ve üzerinde mi? 3. Kopma/akma oranı 1,08 ve üzerinde mi? 4. Kopma uzaması %16 ve üzerinde mi; değilse kullanım yeri sınırlı mı? 5. Et kalınlığı çekirdek kalınlık olarak mı yazılmış? 6. Kaplama miktarı şantiyenin korozyon sınıfına uygun mu? 7. Sertifikalar proje dosyasına eklendi mi? Konunun devamı: [Hafif çelikte galvaniz kaplama: 81 il için 180 mi, 275 g/m² mi?](https://qsteelcad.com/blog/hafif-celik-galvaniz-kaplama-il-tablosu) ## QSteelCAD'de bu değerler nerede? Kesit, et kalınlığı ve dudak ölçüsü programda kullanıcının tanımladığı kesit ayarından gelir. Program bu değerleri modele ve üretim dosyasına taşır, ama sacın kalitesini denetlemez ve malzeme uygunluğunu onaylamaz. Kesit kütüphanenizi yeni sınırlarla gözden geçirmeniz gerekir. ## Sık sorulanlar ### Hafif çelikte en düşük akma gerilmesi kaçtır? 2027 yönetmeliğine göre 250 MPa. Aşık, cephe kuşağı ve taşıyıcı olmayan dikmelerde 220 MPa olabilir. TBDY 2018 metninde değer 235 MPa'dır. ### DX51D hafif çelikte kullanılır mı? Taşıyıcı dikmelerde kullanılmaz. Yönetmelik DX51D ile DX57D arasındaki türleri taşıyıcı dikme için açıkça dışlar. ### Hafif çelikte en ince sac ne kadar? Metindeki aralık 0,45 ile 4 mm'dir, ama taşıyıcı dikme için ayrıca en az 0,9 mm şartı vardır. ### Yüksek sünek malzeme nedir? Kopma birim uzaması en az %16 olan malzemedir. %10 ile %16 arası normal sünek sayılır ve kullanım yeri sınırlıdır. ## İlgili çözümler - [Üretim ve CAM](https://qsteelcad.com/cozumler/uretim-ve-cam)